A.Παπαδιαμάντη, Έμποροι των Εθνών

A.Παπαδιαμάντη, Έμποροι των Εθνών

Παρασκευή, 4 Μαρτίου 2016

Κέντρα υποδοχής ή πεντάστερα;

1922, πλατεία Πειραιά. Μικρασιάτες πρόσφυγες

Δε θα ξεχάσω τις κουβέντες μας με τη γιαγιά, όποτε θυμόταν τις μέρες από το ’22 και μετά.  Κοριτσάκι η ίδια τότε,  έζησε από κοντά τον ερχομό των Ελλήνων προσφύγων απ’ τη Μικρασία. Το ξέρουν κι οι πέτρες ότι η μισή Σκιάθος είναι Αϊβαλιώτηδες (κι οι άλλοι μισοί Κανταράκηδες, αλλά αυτό σηκώνει χωριστή μελέτη..).  Θυμόταν τους πρώτους πρόσφυγες που ήρθαν από τον Τσεσμέ, την αγία Παρασκευή – τα αντίσκηνα και τις παράγκες ανάμεσα στις βουρλιές, μέσα στις λάσπες – στο μετέπειτα εμπορικό κέντρο της Παπαδιαμάντη – τις Μικρασιάτισσες που περίμεναν στη σειρά μαζί με τις ντόπιες στους φούρνους, με τεράστια ταψιά γεμάτα ακανέδες, με τους χορούς τους και τα τραγούδια τους κάθε Κυριακή – να γιατί άντεξαν… Με τα στολίδια τους και το μακιγιάζ τους οι γυναίκες σε κάθε γιορτή, με τα κειμήλια και τις εικόνες τους: η γιαγιά θυμόταν καθαρά ένα χάλασμα στη γειτονιά της, που το κατοίκησε μια οικογένεια προσφύγων με παιδιά. Ένα σούρουπο, είδε μέσα από το τζάμι του παραθύρου μια εικόνα κρεμασμένη στον τοίχο, ένα αναμμένο καντηλάκι κι έναν άνδρα-τον πατέρα-όρθιο μπροστά στην εικόνα να προσεύχεται δακρυσμένος. Πρωτόγνωρη εικόνα: τέτοιες εκδηλώσεις ευλάβειας δε συνηθίζονταν από τους άνδρες, παρά μόνο από τις γυναίκες της Σκιάθου. Αλλά και με σκηνές απείρου κάλλους σε κοινόχρηστες βρύσες, που οι γυναίκες πρόσφυγες πήγαιναν να πάρουν νερό, ή στους φούρνους και στα μαγαζιά – με φωνές και με βρισιές καμιά φορά, που ούτε λέγονται ούτε γράφονται – βάλτε μπροστά το πρώτο συνθετικό «τουρκο-…» και συμπληρώστε το με ό, τι πιο αρρωστημένο μπορεί να κατεβάσει η φαντασία σας. Είναι γεγονότα, δεν είναι αποκύημα φαντασίας, δυστυχώς. Ούτε και εικόνες όπως αυτές: πρόσφυγες να κάνουν μόλις τα πρώτα τους βήματα στο λιμάνι, και – κάποιοι – ντόπιοι να αρπάζουν τις αποσκευές τους και να τις ξαναπετάνε στη θάλασσα. Όχι όλοι οι ντόπιοι, βέβαια. Αυτοί – οι θερμόαιμοι – ήταν λίγοι. Ευτυχώς. Αλλά δε φτάνει αυτό να σβήσει τη ντροπή.
Αυτά, για όσους χρησιμοποιήσουν το εύκολο επιχείρημα: οι πρόσφυγες του ’22 ήταν Έλληνες, ορθόδοξοι, υψηλού μορφωτικού και κοινωνικού επιπέδου πολλοί από αυτούς, ενώ τώρα έρχεται «η σάρα και η μάρα και το κακό συναπάντημα» που λέει και κάποια πολιτευόμενη ψυχή – και λοιπά, και λοιπά, και λοιπά…  Μα και τότε έτσι αντέδρασε μεγάλη μερίδα του κόσμου με τους Έλληνες ορθόδοξους. Κλείνοντας τις πόρτες της. Ούτε που τη συγκίνησε το γεγονός ότι οι ξεσπιτωμένοι ήταν ομοαίματοι και ομόδοξοι. Απλά τώρα η «προάσπιση» της ορθοδοξίας και του ελληνισμού έγινε η εύκολη καραμελίτσα. Αλλιώς… γραμμένα στα παλιά μας τα παπούτσια θα τα είχαμε τα ιδεώδη της φυλής μας. Το γεγονός ότι αυτές οι πέντε – έξι δεκαετίες τουρισμού ναι μεν μας έθρεψαν, μας έζησαν – και, πολλούς από μας, μας πλούτισαν κιόλας – αλλά παράλληλα τις αφήσαμε να πάρουν και να σηκώσουν όλα όσα μας έκαναν να ξεχωρίζουμε ως ιδιαίτερο ελληνικό τόπο, το κάναμε γαργάρα… Το γεγονός ότι μαζί με όλα τα καλά του τουρισμού χτυπήσαμε πρωτιές και στο εμπόριο ναρκωτικών, στο εμπόριο γυναικών – και ανδρών, στα γκέι φέστιβαλ και σε ό, τι άλλο μπορούν να εμπνευστούν οι μεγαλοπαράγοντες της τουριστικής βιομηχανίας, προκειμένου να βγάζει φράγκα, το κατάπιαμε και βγάλαμε και το σκασμό – γιατί οι προαγωγοί που ξέρουν να ανεβάζουν και να κατεβάζουν κυβερνήσεις, σε εθνικό αλλά και σε τοπικό επίπεδο, υποσχέθηκαν να μας δώσουν να γλύψουμε τα κόκκαλα στο τέλος.

Και κάτι που μάλλον ξεχνάμε: τα δεδομένα άλλαξαν. Εδώ και καιρό δυστυχώς δεν είμαστε πια σε περίοδο ειρήνης. Είμαστε σε εμπόλεμη περιοχή και σε εμπόλεμη χρονική περίοδο. Είμαστε σε πόλεμο. Οι ισχυροί της γης ισοπεδώνουν πόλεις μια ανάσα μακριά μας. Είναι μοιραίο κάποια στιγμή τα επακόλουθα να τα δούμε και με τα μάτια μας. Είναι λιγάκι αστείο αυτή τη στιγμή να μας νοιάζει τί θα πουν οι τουρίστες.

Συκαμιά Λέσβου: ο Διευθυντής της Μονάδας Εντατικής Θεραπείας Παίδων του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου στο Ρίο, Ανδρέας Ηλιάδης, που εργάζεται εκεί εθελοντικά, έχοντας μόλις σώσει από βέβαιο θάνατο ένα βρέφος προσφύγων.
Ο μακαριστός παπα-Στρατής Δήμου, ο "καλός Σαμαρείτης της Λέσβου", ιδρυτής της "Αγκαλιάς".

Και κάτι έτσι για σκέψη: το ’22, όταν εκατοντάδες χιλιάδες Έλληνες της Μικρασίας ξεσπιτώθηκαν με την ανταλλαγή των πληθυσμών για να’ ρθουν διά της βίας στην Ελλάδα, η Συρία δέχτηκε και φιλοξένησε μερικές δεκάδες χιλιάδες από αυτούς. Κι όχι μόνο τότε, αλλά και σε άλλες φάσεις της ταραγμένης ιστορίας του ελληνισμού, η Συρία άνοιξε φιλόξενα την αγκαλιά της στους διωκόμενους Έλληνες. 

Χριστιανοί πρόσφυγες από την περιοχή του Λιβάνου διασκορπίζονται στη Συρία, την Ελλάδα και αλλού κατά τις συγκρούσεις του 1860.
Διαβάστε:

Εφημερίδα «ΕΘΝΟΣ», 3/5/2015
(γράφει ο Τ. Κατσιμάρδος):

«TO ΜΕΓΑΛΟ «ΚΥΜΑ» ΑΠΟ ΤΟΝ 19Ο ΕΩΣ ΤΟΝ 20Ο ΑΙΩΝΑ
Όταν οι Ελληνες πρόσφυγες έβρισκαν καταφύγιο στη Συρία:
Καθώς τα κύματα των προσφύγων από τη Συρία προς τη χώρα μας συνεχίζονται, έχει ενδιαφέρον να ανατρέξουμε σε μερικές σχετικές ιστορικές σελίδες. Με πρωταγωνιστές, όμως, Έλληνες.
Προς τη Συρία και από τη Συρία. Τουλάχιστον τέσσερις φορές σημειώνεται στα χρονικά το φαινόμενο, έχοντας μαζικό χαρακτήρα:
Το 1923 μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή στο πλαίσιο της υποχρεωτικής ανταλλαγής πληθυσμών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας.
Το 1939 όταν η περιοχή της Αλεξανδρέττας, μέρος της Μεγάλης Συρίας, προσαρτήθηκε στις επαρχίες της Τουρκίας.
Το 1860 όταν ξεκίνησαν σφαγές και διώξεις χριστιανών στη Β. Αφρική.
Το 1882 στη διάρκεια της αιγυπτιακής επανάστασης.
Οι συνθήκες κάτω από τις οποίες Ελληνες πρόσφυγες βρέθηκαν στη Συρία και Ελληνες πρόσφυγες ήρθαν από την ευρύτερη περιοχή στην Ελλάδα διαφέρουν ριζικά μεταξύ τους. Κοινός, όμως, παρονομαστής ήταν ο πόλεμος και ο φόβος για τη ζωή τους. Αλλά και η ομοιότητα των προσφυγικών τραγωδιών ανεξαρτήτως εποχών, προέλευσης και προορισμού των θυμάτων.
Από το 1922
Η πιο μαζική περίπτωση Ελλήνων προσφύγων, που αναζητούν άσυλο στη Συρία, καταγράφεται αμέσως μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή. Μερικές χιλιάδες, από τις εκατοντάδες χιλιάδες Ελληνες που ξεριζώνονται από τη Μικρασία το δεύτερο εξάμηνο του 1922 και τις αρχές του 1923 και ενώ συνεχίζονται στη Λοζάνη οι διαπραγματεύσεις για την ελληνοτουρκική ανταλλαγή πληθυσμών, καταφεύγουν στη Συρία.
Η οθωμανοκρατούμενη περιοχή της φυσικής Συρίας (περιλάμβανε, εκτός από τη σημερινή, δηλ. τη γεωγραφική Συρία, τον Λίβανο, την Παλαιστίνη και την Υπεριορδονία) είχε καταληφθεί ως εχθρικό έδαφος, ενώ διαρκούσε ο Α' Παγκόσμιος Πόλεμος από αγγλογαλλικά στρατεύματα (ο σουλτάνος της Κωνσταντινούπολης είχε ταχθεί με την πλευρά των Κεντρικών Δυνάμεων).
Μετά τη λήξη του πολέμου οι Γάλλοι, προλαβαίνοντας και καταστέλλοντας με στρατιωτικά μέσα την «αραβική αφύπνιση», έγιναν κύριοι της Δαμασκού, αντικαθιστώντας τους Αγγλους (είχαν αποχωρήσει λίγο νωρίτερα ύστερα από γαλλοαγγλική διανομή εδαφών περιοριζόμενοι σε Παλαιστίνη και Υπεριορδανία). Με τη συμφωνία του Σαν Ρέμο (1920) νομιμοποιείται η γαλλική στρατιωτική παρουσία σε Συρία - Λίβανο στο όνομα της Κοινωνίας των Εθνών. Τυπικά, για την προστασία των μειονοτήτων και μέχρι να ανεξαρτητοποιηθεί η περιοχή. Ουσιαστικά η «εντολή» σήμανε μετατροπή σε γαλλική αποικία. Εκεί καταφεύγουν για προστασία χιλιάδες Ελληνες. Είναι ένας ενδιάμεσος σταθμός για μετάβαση σε ελληνικά εδάφη ή αλλού.
Μια περιγραφή της κατάστασης παραθέτει ο Βρετανός δημοσιογράφος και συγγραφέας Χάρολντ Σπένσερ, ο οποίος αυτή την περίοδο βρίσκεται στην Ελλάδα και αρθρογραφεί για την προσφυγική τραγωδία. Γράφει αρχές Μαρτίου του 1923: «Η κατάστασις εχειροτέρευσεν, ιδίως λόγω της πολιτικής της Γαλλικής Κυβερνήσεως... Μέγας αριθμός προσφύγων της Μικράς Ασίας επί των πλοίων εις τους Γαλλικούς λιμένας της Συρίας, οι δε Γάλλοι ουχί μόνον αρνούνται να επιτρέψουν εις αυτούς να παραμείνουν τουλάχιστον εις Συρίαν, αλλά αρνούνται και να τους δώσουν τροφήν... Ο εκεί Ελλην πρόξενος ζητεί εσπευσμένως χρήματα διά να σώση τους πληθυσμούς αυτούς εκ πείνης θανάτου, παρίσταται δε ανάγκη να μεταφερθούν και οι πρόσφυγες ούτοι της Συρίας εις την Ελλάδα εφ' όσον οι Γάλλοι τους εκδιώκουν...» (εφημερίδα ΕΜΠΡΟΣ 3/3/1923).
Για τους Γάλλους αυτή την περίοδο το τελευταίο που ενδιαφέρει είναι η ανθρώπινη ζωή και η προστασία των μειονοτήτων. Δεν θα διστάσουν, άλλωστε, δύο χρόνια αργότερα να βομβαρδίσουν την ίδια τη Δαμασκό, όταν ξέσπασε αραβική επανάσταση (Μεγάλη Επανάσταση του 1925 στη συριακή ιστορία).
Η στάση της Γαλλίας στιγματίζεται ως «απάνθρωπος», ενώ γίνονται εκκλήσεις προς Αμερικανούς και Βρετανούς για βοήθεια. Οι πρώτοι ανταποκρίνονται στο πλαίσιο της ευρύτερης βοήθειας προς τους Ελληνες πρόσφυγες. Αμερικανικές πηγές (Ερυθρός Σταυρός) κάνουν λόγο για διάθεση ενός συνολικού ποσού 30 εκ. δολαρίων, από τα οποία τα 2-3 διατίθενται για τους πρόσφυγες στη Συρία μέχρι τον Αύγουστο του 1923.
Είναι δυσδιάκριτο ποια ακριβώς είναι η συνέχεια του δράματος των 15.000 -ίσως και παραπάνω- προσφύγων στη Συρία. Ελάχιστες πληροφορίες είναι διαθέσιμες. Πολλοί απ' αυτούς μεταφέρθηκαν στην Ελλάδα και άλλοι κατέφυγαν αλλού. Πάντως, προς το τέλος Ιουνίου του 1923 μερικές χιλιάδες βρίσκονταν ακόμη στην περιοχή, προσμένοντας τη μεταφορά τους (πηγές της ελληνικής κυβέρνησης εκείνη τη χρονική περίοδο κάνουν λόγο για 2.000-3.000 μόνο στη Βηρυτό). Αυτοί είχαν μεταφερθεί εκεί από τις συριακές ακτές με ελληνικά μέσα, ύστερα από απαίτηση των Γάλλων της Συρίας.
Αρκετοί απ' αυτούς, πάντως, παρέμειναν στη Συρία, όπου προφανώς το κλίμα δεν ήταν εχθρικό τότε. Ούτε λίγο αργότερα με την έκρηξη της επανάστασης, όταν οι συνθήκες έγιναν πολεμικές και οι συγκρούσεις πήραν επιπλέον και θρησκευτικό χαρακτήρα.
Για την ιστορία ας σημειωθεί ότι στη Δαμασκό προϋπήρχε από το 1917 σύλλογος Ελλήνων, αλλά τότε δημιουργείται ο πρώτος πυρήνας της κατοπινής ελληνικής χριστιανικής κοινότητας. Επειτα την πρωτεύουσα θα ακολουθήσει αμέσως μετά δημιουργία κοινότητας στο Χαλέπι. Αυτή θα εξελιχθεί στη μεγαλύτερη της Συρίας , ενώ θα «τροφοδοτεί» με μέλη και την ελληνική κοινότητα της Βηρυτού.
Φωτογραφικό ντοκουμέντο με Ελληνες πρόσφυγες στο Χαλέπι να περιμένουν στην ουρά για συσσίτιο του Αμερικανικού Ερυθρού Σταυρού.
ΣΤΟ ΧΑΛΕΠΙ
Πείνα και εξαθλίωση για 12.000 Μικρασιάτες
Με αφορμή την πρόσφατη απεργία πείνας Σύρων προσφύγων στην πλατεία Συντάγματος, ο δημοσιογράφος Νταμιάν Μακόν Ουλάντ (ανταποκριτής της εφημερίδας «Irish Times» στην Αθήνα) δημοσιοποίησε από την ιστοσελίδα του (https://damomac.wordpress.com ) ένα φωτογραφικό ντοκουμέντο που δείχνει Ελληνες «Πρόσφυγες στο Χαλέπι», όπως αναγράφεται στην κορυφή της εικόνας. Οπως γράφει ο Ουλάντ ένας Σύρος πρόσφυγας- απεργός πείνας του υπέδειξε ότι στην ίδια θέση που βρίσκεται αυτός σήμερα, βρέθηκαν άλλοτε Ελληνες στη Συρία. Ο δημοσιογράφος ερεύνησε το θέμα, εντόπισε σχετική φωτογραφία στο αρχείο της αμερικανικής Βιβλιοθήκης του Κογκρέσου και τη δημοσίευσε με το ακόλουθο κείμενο: «Η φωτογραφία δεν έχει ημερομηνία, έχει τίτλο ''Ελληνες πρόσφυγες στο Χαλέπι'', και δείχνει μια ομάδα ανθρώπων με κουρελιασμένα ρούχα, ανάμεσά τους μικρά αγόρια, που περιμένουν να φάνε. Σε πρώτο πλάνο, μια γυναίκα, με ένα τενεκεδάκι στα πόδια της, στέκεται δίπλα σε ένα πρότυπο ''μαγειρείο''. Κάτω από τη φωτογραφία ως λεζάντα γράφει: ''Δόθηκε φαγητό σε 12.000 Ελληνες από τους Αμερικανούς''.
«Τραγική και αβέβαιη κατάσταση»
Σύμφωνα με τα στοιχεία για την υποχρεωτική ανταλλαγή πληθυσμών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, όπως συμφωνήθηκε με τη συνθήκη της Λοζάνης το 1923, περίπου 17.000 Ελληνες από τη Μικρά Ασία βρέθηκαν πρόσφυγες σε διάφορες πόλεις της Συρίας. Τόσο σοβαρή ήταν η κατάσταση που τον Αύγουστο του 1923 ο υπεύθυνος των Ελλήνων προσφύγων στο Χαλέπι έστειλε τηλεγράφημα στο υπουργείο Εξωτερικών της Αθήνας ζητώντας να αποτρέψει άλλους Ελληνες να φτάσουν στην πόλη, γιατί ''ήταν αδύνατο να δεχτούν άλλους πρόσφυγες''. Η γενικότερη κατάσταση για τους Ελληνες πρόσφυγες το καλοκαίρι του 1923 περιγράφεται ως ''τραγική και αβέβαιη'', όπως σήμερα των Σύρων προσφύγων...». Ας προστεθεί ότι η φωτογραφία χρονικά ανήκει, κατά πάσα πιθανότητα, στις μέρες του Μαΐου-Ιουνίου 1923.
ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΑΡΤΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΑ ΤΟ 1939
Ελληνοαρμενικά καραβάνια από την Αλεξανδρέττα
Ενα δεύτερο κύμα Ελλήνων προσφύγων στη Συρία σημειώνεται με την προσάρτηση της Αλεξανδρέττας στην Τουρκία.
Η επαρχία (σαντζάκι) της Αλεξανδρέττας (κοντά στην αρχαία Αλεξάνδρεια, που ιδρύθηκε μετά τη μάχη στην Ισσό το 333 π.Χ.) από τον 16ο αιώνα μέχρι το τέλος του Α' Παγκοσμίου Πολέμου ανήκε στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Αποτελούσε μέρος της επαρχίας Χαλεπίου της Μεγάλης Συρίας, αλλά το 1918 ανεξαρτητοποιήθηκε και τέθηκε, όπως η υπόλοιπη Συρία και ο Λίβανος, υπό γαλλική κατοχή. Το στρατηγικό λιμάνι ήταν ένας από τους πρώτους επεκτατικούς στόχους του νέου τουρκικού κράτους. Οπως και έγινε με την ανοχή και υποστήριξη της Γαλλίας, ενώ ξεσπούσε ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος. Το 1938 τουρκικά στρατεύματα εισέβαλαν εκεί, ενώ το επόμενη χρονιά προκηρύχθηκε ένα νόθο δημοψήφισμα (για την ένωση ή όχι με την Τουρκία).
Από τότε η επαρχία Χατάι προστέθηκε στην τουρκική επικράτεια. Ιστορικά η περιοχή κατοικούνταν από Αραβες, αλλά και άλλες μειονότητες. Οι Τούρκοι ακολουθώντας τακτική εθνοκάθαρσης άλλαξαν την πληθυσμιακή σύνθεση. Το 1939-1940 υπολογίζεται ότι ένας πληθυσμός περίπου 50.000 ανθρώπων αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την περιοχή. Απ' αυτούς 11.000-12.000 ήταν Ελληνες και 26.000-27.000 Αρμένιοι.
Οι περισσότεροι Ελληνες κατέφυγαν τότε στη Δαμασκό και στο Χαλέπι, ενισχύοντας τις υπάρχουσες ελληνικές κοινότητες.
Από τα δύο βασικά ελληνικά προσφυγικά ρεύματα (1923 και 1939) προέρχονταν και οι 1.200 περίπου κάτοικοι της Συρίας, που είχαν ελληνικά διαβατήρια κατά την έναρξη του σημερινού.
ΣΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΟΥ ΟΘΩΝΑ ΚΑΙ ΤΟΥ ΤΡΙΚΟΥΠΗ
Οι επεμβάσεις στη Β. Αφρική έδιωξαν τους χριστιανούς
Ελληνες πρόσφυγες θα καταφύγουν κυρίως στη Δαμασκό και στο Χαλέπι δύο φορές κατά τον 19ο αιώνα. Μάλιστα, θα προκύψει ταυτοχρόνως και στη χώρα μας ζήτημα με Ελληνες πρόσφυγες από την ευρύτερη περιοχή. Η πρώτη διαδραματίζεται στην οθωνική Ελλάδα το 1860.
Η τότε βασιλική κυβέρνηση Μιαούλη μετέχει με ναυτική δύναμη σε γαλλικές στρατιωτικές επιχειρήσεις στην οθωμανοκρατούμενη περιοχή, σε μία από τις πρώτες διεθνείς «ανθρωπιστικές επεμβάσεις» για την προστασία χριστιανών από «ιθαγενείς». Προσχηματικοί, βεβαίως, ήταν οι λόγοι και πραγματική αιτία ο έλεγχος της περιοχής και ο καθορισμός γαλλοβρετανικών ζωνών.
Πολλοί χριστιανικοί πληθυσμοί, απειλούμενοι πραγματικά ή όχι, εγκαταλείπουν τις ακτές της Β. Αφρικής και καταφεύγουν σε άλλα μέρη. Ανάμεσά στους πρόσφυγες και Ελληνες που κατευθύνονται προς τη Δαμασκό και το Χαλέπι. Αρκετοί απ' αυτούς θα μεταφερθούν και στην Ελλάδα. Σύμφωνα με τις σύγχρονες πηγές μετά το τέλος της επιχείρησης (Οκτώβριος 1860) τα ελληνικά πλοία μετέφεραν στη χώρα «τους εις αυτά προσφεύγοντες... Ουκ ολίγοι τότε ήλθον εις Αθήνας και άλλας Ελληνικάς πόλεις... Πλήθος προσφύγων μετήγαγον εις την Ελλάδα και τα Ρωσικά πλοία, τους ενταύθα γενικώς κληθέντες Βερουτιανούς (κατοίκους της Βηρυτού), όπερ όνομα απέκτησε έκτοτε εν Ελλάδι την σημασίαν του πρόσφυξ...».
Στην επαναστατημένη Αλεξάνδρεια
Η δεύτερη περίπτωση εξελίσσεται το 1882 (κυβέρνηση Τρικούπη). Οταν πάλι η Ελλάδα παίρνει μέρος με στρατιωτικές δυνάμεις στη γαλλοβρετανική επέμβαση, με επίκεντρο την επαναστατημένη Αλεξάνδρεια (επανάσταση του Ουράμπι στην Αίγυπτο).
Αρκετοί από τους δεκάδες χιλιάδες Ελληνες (υπολογίζονται σε 40.000-50.000), οι οποίοι εγκαταλείπουν την Αλεξάνδρεια και γενικότερα την Αίγυπτο, όπου υπάρχει έντονη ελληνική παρουσία, καταφεύγουν σε άλλες περιοχές (Κωνσταντινούπολη, Δαμασκό, Χαλέπι κ.α.). Κατά τη διάρκεια της κρίσης (Μάιος - Ιούλιος 1882) και μέχρι το βομβαρδισμό της Αλεξάνδρειας από τα αγγλικά πολεμικά (11 Ιουλίου) τα ελληνικά πλοία συμμετέχουν στην εκκένωση.
Οι περισσότεροι Ελληνες μεταφέρονται σε διάφορες πόλεις ελληνικές πόλεις με εμπορικά πλοία που πηγαινοέρχονται. Η κατάσταση περιγράφεται ως εξής σε ένα χρονικό της εποχής: «Απειράριθμοι οι συσσωρευθέντες εκ των προσφύγων εν Αθήναις και εις διαφόρους πόλεις της Ελλάδος Ελληνες (της Αιγύπτου)... Η Κυβέρνησις και αυτός ο Ελληνικός λαός διά συνεισφορών τους συντηρούσι? Καίτοι εγείρονται υπόνοιαι και φόβοι περί επιδηματικών ασθενειών και υπό των επιτροπών υγείας γνωματεύεται η αραίωσις, η συμπάθεια του κοινού άκαμπτος...».
Οι Έλληνες της Αιγύπτου θα επιστρέψουν αργότερα από τα σημεία όπου έχουν διασκορπιστεί στην ισοπεδωμένη σχεδόν Αλεξάνδρεια και στην αγγλοκρατούμενη, πλέον, Αίγυπτο. Θα ξεκινήσει τότε η λεγόμενη δεύτερη άνθηση της «Αλεξάνδρειας των Ελλήνων» και γενικότερα των ελληνικών κοινοτήτων στην Αίγυπτο…»
   Τα πράγματα είναι ζόρικα. Πολύ ζόρικα. Όμως όπως και να’ χει, έχουμε πρώτα απ’ όλα ανθρωπιστική υποχρέωση απέναντι σε κάθε δοκιμαζόμενο λαό. Επιπλέον όμως ως Έλληνες έχουμε και ιστορική υποχρέωση ειδικά απέναντι στο Συριακό λαό. Όχι να θυμόμαστε τον παππού μας τον Ξένιο Δία μόνο όταν έχουμε να κάνουμε με φραγκάτους Ευρωπαίους, που θα γεμίσουν τα δωμάτιά μας και τις τσέπες μας με παραδάκι – αλλά και όταν έχουμε να κάνουμε με κατατρεγμένους που στο κάτω κάτω – διάολε – κι αυτοί όταν ήταν η σειρά τους μας βοήθησαν.

Πέμπτη, 23 Ιουλίου 2015

Το νου σου...

Δε θέλω να πιστέψω πως όλο αυτό δεν είναι παρά το πείσμα του "μικρού" που κάνει του κεφαλιού του γιατί δε θέλησε ν' ακούσει τους "μεγαλύτερους". Θέλω να πιστεύω πως έχεις μια λύση για όλα αυτά - και πως έχεις πάντα σε πρώτο πλάνο τις αρχές σου, πως δε σε άλλαξαν. Θέλω να πιστεύω πως ξέρεις τί κάνεις, μικρέ. 
Δε σε υποτιμώ με το "μικρέ". Την ίδια ηλικία έχουμε. Ίσα ίσα που σε τοποθετώ στην από δω πλευρά κι όχι στην από κει. Αλλά έτσι βέβαια το μερίδιο ευθύνης σου μεγαλώνει. Θέλω να πιστεύω ότι τη θανατική μας καταδίκη, που σε έβαλαν με το ζόρι να υπογράψεις, θα κάνεις τα αδύνατα δυνατά να τους τη γυρίσεις μπούμερανκ. 
Το ξέρεις και το ξέρουμε ότι η πραγματικά μεγάλη δύναμη της ομάδας σου είναι η διαφορετικότητα και ο διάλογος - και η διαφωνία που γεννιέται απ' το διάλογο. Δημιουργική είναι κι αυτή. Το ξέρουν οι βασανιστές μας και γι' αυτό προσπαθούν να τη σπάσουν. Μην τους αφήσεις, θα είναι η αρχή της ήττας. Χρειάζεσαι όλη την ομάδα σου, είναι η φωνή της συνείδησής σου.
Θέλω να δω τώρα να κάνεις πράξη εκείνα που έλεγες. Να πληρώσουν πλέον και οι γνωστές-γνωστότατες πέντε-έξι οικογένειες καρχαριών που πλουτίζουν χρόνια τώρα από το αίμα της Ελλάδας. Όχι να τους χώσεις φυλακή. Απλά βάλτους να πληρώσουν όσα τους αναλογούν. 
Το νου σου όμως: μην τα παρατήσεις και μη ζητήσεις από μας να βουλώσουμε για άλλη μια φορά εμείς τις τρύπες του προϋπολογισμού. Το ξέρεις πως δε γίνεται. Έχουμε πονέσει, έχουμε ματώσει, έχουμε εξοργιστεί με τη συμμορία των προκατόχων σου. Δεν αντέχουμε άλλο. Πίστεψέ με, αυτόν το θυμό δε θες να τον αντιμετωπίσεις και συ.
Αν δω ότι προσπαθείς πραγματικά, θα σε στηρίξω με όλη μου την ψυχή. Αν δω όμως να βάζεις χέρι στη σύνταξη του πατέρα μου, να ξεζουμίζεις την ήδη ξεζουμισμένη περιουσιούλα(;) της μάνας μου, να τους στερείς τα φάρμακα και την περίθαλψη, αν σε καταφέρουν να ξεπουλήσεις τη γη μας, το νερό και τον αέρα που αναπνέουμε.. ε τότε, θα με βρεις απέναντι αγαπητέ Αλέξη.

Τρίτη, 30 Ιουνίου 2015

Κι αν "όχι";

Αφιερωμένο σε σένα, φραγκοχλιδάτε μεγαλεπήβολε μεγαλοπαράγοντα της ελληνικής επαρχίας.
Λέω επαρχίας γιατί σε επαρχία και μάλιστα νησιωτική ζούμε και συ και γω. Εσύ με τα φράγκα σου και γω με το τίποτα. Και δω οι συνθήκες είναι όπως ξέρεις και ξέρω ιδιαίτερες.
Βλέπω εδώ και μέρες τον πανικό στα μάτια σου. Η πάντα τουρλωτή καμαρωτή κοιλιά σου τώρα τελευταία πάλλεται και λαχανιάζει σπασμωδικά με σένα να είσαι στα πρόθυρα εμφράγματος.
Δεν ξέρω πόσες από τις καταθέσεις σου φιλοξενούνται σε ελληνικές και πόσες σε ξένες τράπεζες. Αλλά όλο και κάτι θα' χεις και δω. Αφού όποτε πάω στην τράπεζα αρχές του μήνα, για να καταθέσω το 70% του μισθουλάκου σε λογαριασμούς και χαράτσια, σε βλέπω να στρογγυλοκάθεσαι κάθε φορά σα μαχαραγιάς στο γραφείο του διευθυντή. Άρα όλο και θα' χεις πάρε δώσε με την τράπεζα. Μπορεί πενταψήφιο, μπορεί και εξαψήφιο το νούμερο του αθροίσματος των πέντε-έξι διαφορετικών λογαριασμών σου.
(Εγώ προσωπικά δε θυμάμαι πια πώς είναι να' χεις λογαριασμό στην τράπεζα. Αν θες να σου πω για χρέη, ναι.)
Μα πώς και σε πήρε ξαφνικά ο πόνος για τους συνταξιούχους, που θα στηθούν στην ουρά να πάρουν το 60άρι της μέρας; Εσένα δε σ' έχω δει ποτέ σε ΑΤΜ. Στοιχηματίζω ότι δεν ξέρεις καν να το χρησιμοποιείς.
Πονάς για τον τουρισμό, λες. Μάλλον για τις κρατήσεις του πεντάστερου ξενοδοχείου σου. Κόπτεσαι για την εικόνα που θα δίνει προς τα έξω η χρεωκοπημένη Ελλάδα. Ναι, μα όποτε σε πλησίασαν άνθρωποι των γραμμάτων και του πολιτισμού, που δούλευαν ακριβώς για να βελτιώσουν αυτή την εικόνα, για να δείξουν ότι ο τόπος εκτός από θάλασσα και ήλιος είναι πολύ περισσότερα πράγματα, και σου ζήτησαν να συνδράμεις χρηματικά το έργο τους, τους αγνόησες επιδεικτικά. Όποτε σου ζήτησαν τα σχολεία του τόπου σου να τσοντάρεις λιγάκι στο άδειο τους ταμείο, τους κορόιδεψες με λίγα κυβικά πετρέλαιο λες κι ήταν φτωχοί συγγενείς. Τα κρατικά ιδρύματα υγείας τα έχεις γραμμένα στα αναπαραγωγικά σου όργανα. Εσύ αν - χτύπα ξύλο - χρειαστείς γιατρό δεν έχεις παρά να πεταχτείς ως το γιατρό σου στην Αθήνα, ο οποίος κατά τύχη είναι και διευθυντής καμιάς χλιδάτης ιδιωτικής κλινικής. Του σκας έτσι για πλάκα δυο πεντακοσάρικα και σε κάνει στο λεπτό περδίκι. Στα βλαστάρια σου έχεις εξασφαλίσει προδιαγεγραμμένο μέλλον: ανέμελη μαθητική ζωή, χωρίς φροντιστήρια, άγχος και πανελλήνιες, στο καπάκι σπουδές σε κανένα πανεπιστήμιο του εξωτερικού, απ' ό, που θα τους αγοράσεις ένα ωραίο πτυχίο και καναδυό μεταπτυχιακά, και θα' ρθουν ύστερα να κορδώνονται με καμάρι μπροστά στους άφραγκους άπλυτους πτυχιούχους των ελληνικών πανεπιστημίων, που έχουν και το θράσος κιόλας να διεκδικούν ισάξιες θέσεις εργασίας.
Σε βλέπω χρόνια τώρα να τα' χεις καλά με όλες τις μνημονιακές κυβερνήσεις. Στα παράπονα και στις διαμαρτυρίες των "άπλυτων", γελάς ειρωνικά. Σιγά μη γίνεις τώρα ένα με την πλέμπα. Εσύ είσαι ανώτερος, ευρωπαϊστής, άνθρωπος της προόδου. Καλά μας κάνουν οι Γερμανοί, έλεγες πάντα σε κάθε ευκαιρία. Για την ακρίβεια, εννοούσες "καλά τους κάνουν οι Γερμανοί" γιατί σε σένα οι Γερμανοί δεν έκαναν απολύτως τίποτα. Απλούστατα επειδή εσύ είχες την εξυπνάδα να συνεργαστείς. Αφού για να δείξεις το ζήλο σου έστειλες και το βλαστάρι σου να γραφτεί στη νεολαία του (τότε) κυβερνώντος κόμματος - και νάααα οι επιχορηγήσεις, και νάαα οι φοροαπαλλαγές. Άσε τα κορόιδα να πληρώσουν και να χορτάσουν με πατριωτισμούς και μπούρδες. Και δεν παρέλειπες κάθε σεζόν να φιλοξενείς, ινκόγκνιτο συνήθως και διακριτικά, υψηλόβαθμα στελέχη της κρατικής μηχανής, εξαργυρώνοντας με χλιδάτες περιποιήσεις τις πολύτιμες εξυπηρετήσεις που σου πρόσφεραν. Ήσουν ο άνθρωπός τους σ' αυτή την επαρχία των φραγκάτων.
Βλέπεις πως σε καταλαβαίνω απόλυτα. Καταλαβαίνω γιατί τους τελευταίους μήνες δε σε χωρά ο τόπος. Ό, που σταθείς κι ό, που βρεθείς βρίζεις και καταριέσαι τα κομμούνια που κατέλαβαν την εξουσία. Το μάτι σου έχει αγριέψει. Δεν έχεις πού να ξεσπάσεις και ξεσπάς στο προσωπικό που δουλεύει στις επιχειρήσεις σου, στα ξενοδοχεία και τα μαγαζιά σου, τους απαγορεύεις τα πολλά πολλά, τις πολιτικές συζητήσεις, ψάχνεις μανιωδώς στο facebook να ψαρέψεις ύποπτα σχόλια. Ό, που σε παίρνει γίνεσαι δικτάτορας και καθοδηγητής, παρεμβαίνεις στις κάθε λογής υπηρεσίες - τοπικός παράγοντας δεν είσαι; - και ζητάς να εφαρμόσεις συστήματα παρακολούθησης του προσωπικού για να εντοπίσεις τους αντιρρησίες, τους απείθαρχους και τους επαναστάτες "του γλυκού νερού", όπως τους λες. Και δεν παραλείπεις βέβαια να γεμίσεις καθημερινά ό, τι μέσο κοινωνικής δικτύωσης έχεις μάθει να χειρίζεσαι με βαρυσήμαντα δικά σου σχόλια. Καθ' όσον η πλέμπα είναι χοντροκέφαλη και θέλει καθοδήγηση από φωτισμένα μυαλά σαν και σένα. Τί θα γίνει αν σπάσει ο διάολος το ποδάρι του και βγει κάνα "όχι" την Κυριακή; Τέτοιο εφιαλτικό σενάριο ούτε να το σκέφτεσαι. Εσύ παλεύεις με νύχια και με δόντια για την πολυπόθητη ανατροπή των άπλυτων. Αρκετά κυβερνήσανε, καιρός να επαναφέρεις στην εξουσία τα παλιοφιλαράκια σου με τους Γερμανούς νονούς τους. Κι όλοι μαζί όπως παλιά να ξαναρχίσετε να ξεκοκκαλίζετε τα τελευταία απομεινάρια του σφαχτού. Έχει ακόμα πράμα για πούλημα.
Καλό κουράγιο πολυχρονεμένε μου - και πίνε και κάνα υπογλώσσιο. Μη σε χάσουμε στα ξαφνικά.

Παρασκευή, 27 Φεβρουαρίου 2015

Ο πραγματικός εχθρός


Μπορεί να συνηθίζουμε να καίμε τον "Εβραίο" το Πάσχα, μπορεί να ψάλλουμε στους επιτάφιους της Μεγάλης Παρασκευής "Εβραίων παρανόμων" με περισσό πάθος - εμείς δεν είμαστε σαν εκείνους τους αχάριστους που σταύρωσαν το Θεάνθρωπο Χριστό - όμως, πόσο τους μοιάζουμε ώρες ώρες... Πόσο εύκολα ο ενθουσιασμός μας φουντώνει στο λεπτό, αγκαλιαζόμαστε και βγαίνουμε τσούρμο στους δρόμους να δείξουμε τη συμπαράστασή μας - και πόσο γρήγορα οι επιτήδειοι λαοπλάνοι μας αλλάζουν τα μυαλά... Τί απείθαρχοι - αλλά και τί πειθαρχημένοι που είμαστε στα αλάθευτα Μέσα Μαζικής Εξημέρωσης (όχι, δεν έκανα λάθος, μια χαρά πάει το "ξου" στη θέση του "μου"...) Μόλις μας άλλαξαν σκοπό, προσαρμόσαμε και μεις τα βήματά μας στον καινούργιο χορό...
Ούτε πολιτικές αναλύσεις επιδίωξα ποτέ, ούτε ξέρω τί μου γίνεται από διεθνή διπλωματία ή οικονομία. Απλώς βλέπω τις γύρω μου αντιδράσεις, ακούω και διαβάζω όσα μπορώ να κλέψω - ή όσα μου σερβίρουν. Και βλέπω μια απότομη αλλαγή. Μια ομαδική επίθεση στη φρέσκια κυβέρνηση που μόλις έκλεισε μήνα στην εξουσία. Κι επειδή κάπου βαθιά ένα ενοχλητικό καβουράκι τσιμπάει και θέλει απαντήσεις, ψάχνω μήπως βρω εξήγηση.
Έχουν ακουστεί διάφορες εξαγγελίες. Ανάμεσά τους ξεχωρίζω τις πιο βασικές - κατά τη γνώμη μου: κυνήγι φοροδιαφυγής, κανάλια και άδειες.. Μήπως - μήπως, λέω - κάποιοι καναλαρχοεκδοτομεγαλοεργολάβοι θίγονται άμεσα; Μήπως βλέπουν την τσιμπίδα - για πρώτη φορά μετά από... πόσα χρόνια άραγε; - να γυρίζει κατά πάνω τους; Και ποιό είναι το προχειρότερο όπλο που έχουν στα χέρια τους; Μα η δύναμη του τύπου, φυσικά. Του έντυπου, ραδιοτηλεοπτικού και ηλεκτρονικού τύπου. Ως και στρατιές "ανώνυμων" bloggers διαθέτουν (πόσους άνεργους έφτιαξε η τελευταία πενταετία "ανάπτυξης";;) που τουιτάρουν και σχολιάζουν ακατάπαυστα εναντίον, μέχρι βαθμού χυδαιότητας, με αντάλλαγμα μερικά κατοστάρικα το μήνα... Για να μη μιλήσω για τις δεκάδες θλιβερά επώνυμα "παπαγαλάκια" του ραδιοτηλεοπτικού και όχι μόνο τοπίου.
Λέμε όλοι ότι η νέα κυβέρνηση κρέμεται από τις λέξεις, και παίζει με τις λέξεις - μα όπως συμβαίνει σε κάθε επιστημονικό ή ερευνητικό πεδίο, όπως επιτάσσει η απλή ανθρώπινη λογική, υπάρχει πάντα ένα συγκεκριμένο λεξιλόγιο, μια σταθερή ορολογία για να ξέρουμε κάθε φορά για τί πράγμα μιλάμε. Όπως δουλεύει ένας μαθηματικός με συγκεκριμένα σύμβολα, άλλο τόσο και ένας πολιτικός οφείλει να χρησιμοποιεί συγκεκριμένες λέξεις. Και ίσως περισσότερο από το μαθηματικό - μια και "ο διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες", έτσι δε λένε; - και ο διάβολος, εδώ που τα λέμε, πιο μεγάλο ενδιαφέρον βρίσκει στην πολιτική παρά στα μαθηματικά. Όταν λοιπόν λέμε για "θεσμούς" κι όχι για "τρόικα", δε σημαίνει ότι επειδή έτσι μας βόλευε βαφτίσαμε την "τρόικα" "θεσμούς". Γιατί απλά πρόκειται για δυο διαφορετικές έννοιες. Είναι πρώτα πρώτα θέμα εθνικής αξιοπρέπειας. "Θεσμοί" είναι απλά οι ομότιμοι και ίσοι με μας Ευρωπαίοι, είναι οι τράπεζες και τα ταμεία - που, ανεξαρτήτως χρέους, οφείλουν να μας αντιμετωπίζουν ως ίσους. "Θεσμός" είμαστε και μεις για αυτούς. Αυτόματα ο ίδιος ο όρος μας επαναφέρει στο ύψος μας. "Τρόικα" είναι οι υπάλληλοί τους. Όοοοολοι αυτοί οι παρατρεχάμενοι που χρόνια τώρα έρχονταν κάθε τόσο με τα βαλιτσάκια τους, κατσικώνονταν στα υπουργεία και τις υπηρεσίες, έτρωγαν τον άμπακο (γνωρίζουμε άραγε ότι τα μηνιαία τους εισοδήματα ανέβαιναν σε δεκάδες χιλιάδες ευρώ το μήνα, και τους πλήρωνε το ελληνικό δημόσιο;;) κι από πάνω ξύνιζαν τα μούτρα τους που δεν πεθάναμε ακόμα από την πείνα οι αναιδέστατοι. Όλος αυτός ο συρφετός των εντολοδόχων ήταν η τρόικα. Οι Ευρωπαίοι φίλοι μας, με δυο λόγια, δεν καταδέχονταν να μας αντιμετωπίσουν ως ίσους κι έστελναν τους υπαλλήλους τους. Αυτό για πρώτη φορά σταμάτησε. Δε μιλάμε πια με τον "κλητήρα", αλλά απευθείας με το "διευθυντή".  Οι Ευρωπαίοι "φίλοι" μας, όσο κι αν δε μας αρέσει, μας θεωρούσαν πάντα κατώτερους. Δε μας αντιμετώπισαν ποτέ ως ίσος προς ίσο. Φυσικό αν σκεφτούμε ότι ούτε μεταξύ τους υπάρχει ισότητα: η Ευρώπη ήταν και είναι γερμανοκρατούμενη. Γατζώνεται σε παλιά εθνικά κόμπλεξ, φοβάται το νεωτερισμό, φοβάται τη λαϊκή εντολή, φοβάται τον απείθαρχο Νότο. Θα μπορούσαμε ίσως να την υποτάξουμε και να την εξημερώσουμε - όμως της δώσαμε ένα ισχυρό όπλο: ξεπουληθήκαμε με αντίτιμο την ίδια μας την εθνική αξιοπρέπεια. Ποιός ξέρει πόσες και ποιές "ανειλημμένες υποχρεώσεις" είχαν απέναντι στους Ευρωπαίους ηγέτες κάποιοι δικοί μας "πρώην" (ονόματα φαντάζομαι δε χρειάζεται να πω!) και αναγκάζονταν να βγάζουν το σκασμό σε μια τέτοια απαξιωτική συμπεριφορά. Δηλαδή, πιο ωμά, επειδή είχαμε χεσμένη τη φωλιά μας και μεις σε πολλά θέματα (θυμίζω: αμαρτωλή Siemens, υποβρύχια, μίζες και άλλα εσπεριδοειδή) οι βόρειοι φίλοι μας μας κρατούσαν μόνιμα απ' το λαιμό.
Πολύ φοριέται επίσης και η λέξη "κωλοτούμπα". Αγαπημένη λέξη πλέον των παπαγαλακίων που μέχρι χθες θώπευαν σχεδόν ερωτικά το νέο υπουργό Οικονομικών. Που αφού εξάντλησαν μέχρι αηδίας ό, τι αφορούσε την εξωτερική του εμφάνιση - από τα μαλλιά, το γιακά, την κόκκινη ρίγα στο γιακά, την καρό εσάρπα, με πόσα "ν" γράφει το όνομά του, μέχρι το πού έχει το δεξί χέρι και πού το αριστερό όταν χαιρετά τον Ντάισελμπλουμ - ξαφνικά θυμήθηκαν να κάνουν και πολιτικό σχολιασμό. Ως διά μαγείας ξέχασαν ότι προηγήθηκαν ήδη δύο περιπετειώδη Eurogroup, αμέτρητα πέρα δώθε, διάλογοι και διαξιφισμοί που δεν κατέγραψαν οι κάμερες... Μα δε μας είχαν συνηθίσει σ' αυτά οι προηγούμενοι. Η διαδικασία γινόταν κοφτά και σύντομα όπως οι εκτελέσεις: ακούγαμε στην τηλεόραση "έρχεται η τρόικα", βλέπαμε για λίγο στις ειδήσεις τον Τόμσεν (τον θυμάστε;;) να περπατά αγέρωχος με το βαλιτσάκι βγαίνοντας από του Μαξίμου, μαζί με την αξιοπρεπή συνοδεία του, περνούσαν κάποιες μέρες με χτυποκάρδι "τώρα τί θα μας κόψουνε πάλι" και σε λίγο να και τα νέα μέτρα... Τα θυμάστε ή όχι; Οι τότε "αντιπρόσωποι" του ελληνικού λαού έμεναν κλειδαμπαρωμένοι στου Μαξίμου, πίσω από σιδερόφραχτες στρατιές ΜΑΤ, και δεν έκαναν τον κόπο να πατήσουν ούτε στη Βουλή... Τα θυμάστε τα "ναι σε όλα";  Κι όταν κάποιος τολμούσε να διαφοροποιηθεί, γιατί δεν άντεχε άλλο η συνείδησή του, η διαγραφή από το κόμμα της "εξουσίας" τον περίμενε στην πόρτα. Κι όταν ακολουθούσε η ψήφιση των μέτρων, οι διαδικασίες ήταν απλούστατες: δεκάδες κρυφές φαρμακερές "πράξεις νομοθετικού περιεχομένου", μέσα σε άσχετα ανώδυνα νομοσχέδια, ψηφίζονταν σε μια μισοάδεια Βουλή. Κι όλοι (οι Ευρωπαίοι "φίλοι") έμεναν ευχαριστημένοι... Ε, λοιπόν, να γιατί ξαφνιάστηκαν τώρα. Δεν είχαν συνηθίσει να ακούν αντιρρήσεις. Να γιατί τους κακοφάνηκε τώρα που ένας καινούργιος Έλληνας πολιτικός, που δεν είναι από το σινάφι τους, δεν ακολουθεί τους κώδικές τους - και προπάντων, ΔΕΝ τους χρωστά καμιά χάρη, ούτε υποχρέωση - τόλμησε ο αναιδής να διαφωνήσει. Κι αφού πέρασε το πρώτο ξάφνιασμα, αποφάσισαν να οχυρωθούν εναντίον του. Και πρόσθεσαν τη δική τους πινελιά - από τη δική τους οπτική, υπακούοντας στα δικά τους συμφέροντα - στην ομαδική "μιντιακή" επίθεση εναντίον της νέας ελληνικής κυβέρνησης και σ' αυτό τον αναιδέστατο οικονομολόγο που έστειλε να την εκπροσωπήσει στην Ευρώπη. Ένα μέτωπο λοιπόν από το εσωτερικό (μεγαλοεργολαβοεφοπλιστοκαναλάρχες) κι ένα από το εξωτερικό (Ευρώπη - δηλαδή Γερμανία). Αναρωτιέμαι ποιό είναι το χειρότερο.
Και ω, του (ελληνικού) θαύματος. Πόσο μα πόσο μοιάζουμε με τους "άνομους Εβραίους" που με τόσο πάθος αναθεματίζουμε κάθε Μεγάλη Παρασκευή. Τον άκρατο ενθουσιασμό - όταν ο Έλληνας υπουργός είπε πολύ απλά στον "υπάλληλο" Ντάισενμπλουμ "δε θέλω παρτίδες με σένα, θα μιλάω απευθείας με το αφεντικό σου από δω και μπρος" - διαδέχτηκε η οργή και οι κατάρες - και η προαιώνια εμφύλια φαγωμάρα. Εμείς που 40 χρόνια τώρα (μέχρι και ο Γιούνκερ μας το έτριψε στη μούρη) άλλο δεν τολμούσαμε να ψηφίσουμε, κουβαλώντας ακόμα μετεμφυλιακά σύνδρομα αριστεροφοβίας, ξαφνικά νιώσαμε τον "αριστερό" εαυτό μας να επαναστατεί, μόλις ακούσαμε ότι "επετεύχθη συμφωνία"... Κι αμέσως, σπεύσαμε να τη βαφτίσουμε κι αυτή "μνημόνιο" - ξεχνώντας από πόσα κύματα πέρασε και τί γαϊδουρινό γερμανικό πείσμα αντιμετώπισε η ελληνική πρόταση... Και δεν ανοίγουμε τα μάτια μας να δούμε ότι είναι ό, τι καλύτερο μπορούσαμε να πετύχουμε αυτή τη στιγμή. Ο διπλός εχθρός (από το εσωτερικό κι από το εξωτερικό) είναι πανίσχυρος και λέγεται "συμφέροντα". Ένιωσε να θίγεται και να κινδυνεύει. Θα κάνει λοιπόν τα πάντα για να μας ταπεινώσει: πόλεμο νεύρων, πόλεμο εντυπώσεων, συνδαύλισμα πολιτικών και ιδεολογικών αδυναμιών, απόπειρα "φθοράς εκ των έσω". Και το χειρότερο: οικονομικό πόλεμο. Δεν το κρύβω, φοβάμαι. Οι περισσότεροι δεν αντέχουμε στην πείνα, πολλοί δεν αντέχουμε σε (άλλη) πείνα, κάποιοι δεν αντέχουν να χάσουν τη βολή τους. Φοβάμαι μην υποκύψουμε. Όμως παίρνω λιγάκι θάρρος όταν βλέπω ότι κάποιοι συμφωνούμε - έστω και σιωπηρά. Μακάρι να αντέξουμε.

Παρασκευή, 23 Ιανουαρίου 2015

Μικρέ, το καλό που σου θέλω…

   Σε αποκαλώ έτσι γιατί σε θεωρώ «μικρό» ηλικιακά – όχι σε σύγκριση με μένα, της ίδιας φουρνιάς είμαστε πάνω κάτω – αλλά «μικρό» σε σύγκριση με ό, τι παλιό, σαθρό και παρηκμασμένο πλέον σχετίζεται με όλο αυτό που – μέχρι τώρα, τουλάχιστον – είχε να κάνει με την πολιτική ζωή αυτού του έρμου τόπου. Θέλω να ελπίζω ότι είσαι φρέσκος όχι μόνο στα χρόνια, αλλά και στα μυαλά, στα «θέλω», στο χαρακτήρα και στην ψυχή. Θέλω να πιστεύω ότι έρχεσαι να φέρεις τα πάνω κάτω. Θέλω να σε θεωρώ όπως την ξαφνική βροχή μετά από πολύχρονη ξηρασία, που έρχεται να ζωντανέψει το χώμα, να διώξει τον κουρνιαχτό και να ξεκαθαρίσει το τοπίο. Να καθαρίσει ο αέρας, να ξαναφανούν χρώματα.
   Αλλά πρόσεξε. Θέλω να σε βλέπω να σηκώνεις ανάστημα. Να είσαι ο πρώτος μετά από πολλά χρόνια που θα σταθεί ξαφνικό εμπόδιο σε καρχαρίες και δεινόσαυρους. Σωστά είπε κάποιος ότι «ο χειρότερος εχθρός είναι από μέσα». Όλοι αυτοί εδώ μέσα είναι ο χειρότερος εχθρός σου κι όχι τόσο οι ξένοι εκεί έξω. Εδώ πρώτα έχεις να παλέψεις. Θέλω λοιπόν να σε βλέπω να τα βάζεις με καναλάρχες, με μεγαλοεκδότες, με εφοπλ(η)στές. Επίτρεψέ μου την ανορθογραφία, έχω προσωπικά υποφέρει απ’ αυτή την απίστευτη φάρα ως κόρη ναυτικού, έχει νόημα το «η» στη θέση του «ι». Φορολόγησέ τους, να νιώσουν για πρώτη φορά ίσως ότι κάτι οφείλουν κι αυτοί σ’ αυτή την έρμη πατρίδα που τους χάρισε πλούτη και καλά – αλλά προπάντων στις ψυχούλες των ναυτικών που πνίγηκαν και κινδύνεψαν μέσα στα καράβια τους. Θέλω να σε βλέπω να νοιάζεσαι για τη νεολαία, για μαθητές, φοιτητές και καθηγητές, να τους ξανασηκώνεις στο ύψος τους, να επαναφέρεις την τσαλαπατημένη τους αξιοπρέπεια. Θέλω να σε δω να επαναπροσλαμβάνεις απολυμένους, να επαναπατρίζεις ξενιτεμένους, να τιμωρείς μεγαλοκλέφτες και όχι κλεφτρόνια, να κυνηγάς εμπόρους θανάτου και όχι βαποράκια, να μην κάνεις χατήρια, να μην ακούς κακούς συμβουλάτορες. Θέλω να σε δω να καταγγέλλεις δημόσια τους καταχραστές δημοσίου χρήματος, να ξεκοκκαλίζεις τις λίστες της ντροπής, να μη φοβηθείς να τα βάλεις με τα μεγάλα κεφάλια. Όχι διαγραφή του χρέους – αυτό σημαίνει αθώωση εκείνων που το δημιούργησαν κλέβοντας. Διερεύνηση και εξακρίβωση της κλοπής, έτσι θα μας δικαιώσεις όλους εμάς που όχι, γαμώ το, ΔΕΝ τα φάγαμε μαζί τους. Δεν οφείλουμε, δε θέλουμε και δε μπορούμε εμείς να πληρώσουμε αυτά που έφαγαν άλλοι. Δε θέλω να σε δω να συνεργάζεσαι μαζί τους. Δε θέλω να με απογοητεύσεις, μικρέ. Δε θέλω να μας απογοητεύσεις. 
   Θέλω εκεί έξω να μας σέβονται. Δε θέλω πια να λένε «να ο ξεφτίλας πρωθυπουργός μιας ξεφτιλισμένης χώρας που έφαγε, γλέντησε και τώρα έχει το θράσος να ζητιανεύει». Θέλω να λένε «να ο εκλεγμένος πρωθυπουργός μιας μικρής, φτωχής χώρας που είχε τα κότσια να σηκώσει κεφάλι και να τιμωρήσει τους κλέφτες». Όταν ξανάρθουν οι τουρίστες στο νησί μου, δε θέλω πια να δω υπεροπτικά βλέμματα και ν’ ακούω κακεντρεχή σχόλια για Ελλάδα, κρίση, χρέος, κλοπές και καταχρήσεις. Θέλω να λένε για θάρρος, συνέπεια, αγώνα, αξιοπρέπεια, πολιτισμό. Θέλω να μας κοιτάζουν με ζήλεια και θαυμασμό, όχι με ειρωνία και οίκτο. Θέλω να μπορείς να τα βάλεις με τους δυνατούς. Δε θέλω να σε δω να υποχωρείς και να τους κάνεις τα χατήρια. Το ξέρεις πως τα παίρνεις όλα αυτά επάνω σου τώρα, μικρέ. Το νου σου μη μας διαψεύσεις.
   Θέλω να έχω φωνή. Θέλω να μπορώ να αρθρώσω τη φωνή και την αντίρρησή μου. Είπες να μη διστάσουμε να βγούμε στους δρόμους αν νιώσουμε ότι αδικούμαστε. Να το ξέρεις ότι θα το κάνουμε αν χρειαστεί.
   Θέλω να την αγαπάς αυτή τη χώρα. Αγάπα την και κάνε όπως νομίζεις. Μόνο όχι άλλη διάψευση, δεν την αντέχει ο ταλαιπωρημένος οργανισμός μου.
   Αυτά και πρόσεχε, μικρέ, το καλό που σου θέλω. Κανόνισε την πορεία σου…

Παρασκευή Κουτούμπα
Σκιάθος

Τετάρτη, 28 Μαΐου 2014

Save Our Seas!!!!!!!!!!!

Β. Πισσίας: «Απαγορεύουν το ψάρεμα στη Μεσόγειο για να φέρουν τα χημικά» (Ηχητικό)

Για τις εξελίξεις στο θέμα της καταστροφής των χημικών της Συρίας μίλησε στον CandiaNews ο Βαγγέλης Πισσίας, μέλος της πρωτοβουλίας «Ένα καράβι για τη Γάζα». Όπως αποκάλυψε, δύομέρες πριν τις ευρωεκλογές εκδόθηκε υπουργική απόφαση με την οποία αναστέλλεται για δύο μήνες η αλιεία στην περιοχή της Μεσογείου, όπου αναμένεται να ξεκινήσει η υδρόλυση των χημικών της Συρίας.

Σύμφωνα με την απόφαση αυτή, η αλιεία απαγορεύεται νοτιοδυτικά της Κρήτης και νότια της Πελοποννήσου και των Ιονίων Νήσων, τουλάχιστον μέχρι τις 22 Ιουλίου. Είναι ακριβώς το διάστημα κατά το οποίο, σύμφωνα με το σχεδιασμό, θα ξεκινήσει η καταστροφή των χημικών της Συρίας πάνω στο πλοίο Cape Ray.

Όπως ανέφερε ο κ. Πισσίας, η ομάδα των ακτιβιστών που θα βρεθεί όσο γίνεται πιο κοντά στο Cape Ray είναι έτοιμη και αυτή τη φορά θα έχουν μαζί τους και τους αλιείς της περιοχής, πραγματώνοντας την ιδέα του «κοινωνικού ακτιβισμού».

Ακούστε τι είπε στη συνέντευξή του:

Δευτέρα, 12 Μαΐου 2014

"Σταγώνες" στην ΕΤ3.............

Η ΕΤ3 θα προβάλει το ντοκιμαντέρ την Τετάρτη, 14 Μαΐου, στις 18.00 και σε επανάληψη το Σάββατο 17 Μαΐου, στις 20.30, μία ημέρα πριν το δημοψήφισμα που οργανώνουν Θεσσαλονικείς πολίτες που αντιδρούν στην ιδιωτικοποίηση του νερού, με κάλπες έξω από τα εκλογικά κέντρα των αυτοδιοικητικών εκλογών της Θεσσαλονίκης. 

(Πηγή: ertopen)



Τετάρτη, 12 Μαρτίου 2014

Ευστάθιος Κατσίκας, ξυλογλύπτης: Οι Τρεις Ιεράρχες του Παπαδιαμάντη και το τρενάκι του Πηλίου

Ευστάθιος Ε. Κατσίκας
Ξυλουργός – Ξυλογλύπτης

1871-1925

Ο Ευστάθιος Ευσταθίου Κατσίκας γεννήθηκε στη Σκιάθο το 1871. Ορφανός κι από τους δυο γονείς, μεγάλωσε δίπλα σε μια θεία του. Από μικρή ηλικία άρχισε να εργάζεται δείχνοντας ιδιαίτερο ζήλο, δημιουργικότητα αλλά και ταλέντο. Σε ηλικία δεκατριών ετών, με τη βοήθεια φίλων του, συγκέντρωσε τα υλικά και έχτισε κυριολεκτικά με τα χέρια του, εξ αρχής, ένα μικρό σπιτάκι για χάρη της θείας που τον είχε μεγαλώσει.
   Η βασική του ιδιότητα ήταν αυτή του ξυλουργού – για ένα διάστημα πέντε ετών εργάστηκε και στο εμπορικό ναυτικό. Πάντως, έδειξε νωρίς ότι κατείχε γενικότερα εμπορικό και επιχειρηματικό δαιμόνιο, πρωτοφανές για την εποχή του. Αυτά, βέβαια, σε συνδυασμό με μια ανήσυχη, καλλιτεχνική φύση: ο Ευστάθιος Κατσίκας ήταν παράλληλα ταλαντούχος ξυλογλύπτης.
   Στις 16 Ιουλίου του 1895 παντρεύεται στη Σκιάθο τη Μόρφω Γεωργίου Σαρρή. Μαζί αποκτούν έξι (6) παιδιά: την Ελένη (1896), το Γεώργιο (6/6/1900), την Αρετή (1903), τη Μαρίνα (1906), τη Σοφία (1908) και τελευταία την Ευαγγελία (1911). Το 1906 η δεκάχρονη Ελένη και η νεογέννητη Μαρίνα αρρωσταίνουν από ευλογιά. Για το φόβο εξάπλωσης της ασθένειας, η – τότε – κοινότητα  απαιτεί την απομάκρυνση των αρρώστων από το χωριό. Ο πατέρας, μαζί με τη μητέρα και τα δυο άρρωστα παιδιά καταφεύγουν στο μοναστήρι του αγίου Χαραλάμπους. Τελικά το βρέφος πεθαίνει, και η μητέρα Μόρφω αναγκάζεται να το θάψει με τα ίδια της τα χέρια… Αργότερα, το 1932 πεθαίνει στη Σκιάθο και η Σοφία Κατσίκα, σε ηλικία 24 ετών, από πνευμονία. 
Μόρφω Γεωργίου Σαρρή

   Ο Ευστάθιος Κατσίκας εξακολούθησε με επιτυχία το επάγγελμα του ξυλουργού – επιδεικνύοντας επιχειρηματική δεινότητα σε μια εποχή γενικής οικονομικής ύφεσης. Παράλληλα στο διάστημα που εργαζόταν στη Σκιάθο κατασκεύασε μια σειρά από εξαιρετικά ξυλόγλυπτα, με κορυφαία τα υψηλής τέχνης επιχρυσωμένα βημόθυρα του ναού των Τριών Ιεραρχών (Εικ. 3, 4, 5)  τα οποία φέρουν χρονολογία 1906. Πιστό αντίγραφο (χωρίς όμως επιχρύσωση) κατασκεύασε την ίδια εποχή και για το ναΰδριο της Ζωοδόχου Πηγής (Παναγία Ντουμάν) (Εικ. 6, 7, 8), ενώ φέρει το όνομά του και το ξυλόγλυπτο προσκυνητάρι του αγίου Νικολάου στο ναό των Τριών Ιεραρχών (Εικ. 9, 10, 11), κατασκευασμένο το 1911. Δικά του έργα είναι και τα δύο εικονοστάσια στο ναό της Παναγίας Λιμνιάς, που φέρουν επίσης το όνομά του.

Εικόνα 3-Σκιάθος, ναός Τριών Ιεραρχών. Το μαρμάρινο τέμπλο του Τήνιου Γ. Καπαριά (έτος κατασκευής: 1883) με τα ξυλόγλυπτα βημόθυρα του Ε. Κατσίκα (1906)


Εικόνα 4-Ναός Τριών Ιεραρχών: η ωραία Πύλη. Τα ξυλόγλυπτα επιχρυσωμένα βημόθυρα του Ε. Κατσίκα (1906)


Εικόνα 5-Τα βημόθυρα των Τριών Ιεραρχών.

Εικόνα 6-Σκιάθος, ναΰδριο Ζωοδόχου Πηγής (Παναγία Ντουμάν). Τα ξυλόγλυπτα βημόθυρα, έργο Ευσταθίου Ε. Κατσίκα.

Εικόνα 7-Το ξυλόγλυπτο τέμπλο της Παναγίας Ντουμάν (λεπτομέρεια)

Εικόνα 8-Το ξυλόγλυπτο τέμπλο της Παναγίας Ντουμάν (λεπτομέρεια)

Εικόνα 9-Ναός Τριών Ιεραρχών. Το προσκυνητάρι του Αγίου Νικολάου

Εικόνα 10-Το προσκυνητάρι του Αγίου Νικολάου (λεπτομέρεια)

Εικόνα 11-Το προσκυνητάρι του Αγ. Νικολάου. Η επιγραφή:

«ΕΡΓΟΝ  ΤΕ  ΚΑΙ  ΑΦΙΕΡΩΜΑ  ΕΥΣΤ.  ΚΑΤΣΙΚΑ   1911»

   Παρ’όλα αυτά, η συγκεκριμένη χρονική περίοδος για τη Σκιάθο αποδείχθηκε ιδιαίτερα δύσκολη. Ο βασικός λόγος ήταν η μειωμένη παραγωγή ελιάς. Αυτό είχε σαν άμεση συνέπεια την οικονομική ύφεση, μια και η παραγωγή λαδιού – εκτός από τη θάλασσα – ήταν μια από τις βασικές πλουτοπαραγωγικές πηγές για το νησί. Η κατάσταση αυτή οδήγησε σε αδιέξοδο πολλούς επαγγελματίες της στεριάς. Για παράδειγμα, ένα σίγουρο έσοδο για τους ξυλουργούς ήταν το χτίσιμο σπιτιών – μια και το μεγαλύτερο μέρος του εσωτερικού των οικοδομών ήταν ξύλινο. Όμως τώρα που δεν υπήρχε η ελιά, σχεδόν κάθε δραστηριότητα είχε σταματήσει.
   Ενώ λοιπόν είχε ήδη δημιουργήσει οικογένεια, ο Ευστάθιος Κατσίκας βρέθηκε ξαφνικά μπροστά σε οικονομικό αδιέξοδο. Αποφασίζει λοιπόν να αναζητήσει αλλού νέες ευκαιρίες. Η κοντινότερη, μεγαλύτερη αγορά εργασίας ήταν η γειτονική πόλη του Βόλου.
   Στο Βόλο τα πράγματα είναι κάπως καλύτερα – αν και όχι ιδανικά, ούτε για τους ξυλουργούς. Όμως, ο Ευστάθιος Κατσίκας διακρινόταν μεταξύ άλλων και για την επινοητικότητά του στις δύσκολες καταστάσεις. Γρήγορα αντιλαμβάνεται ότι μπορεί να αξιοποιήσει την ικανότητά του στην ξυλουργική φτιάχνοντας ξύλινα παντζούρια για τις νέες οικοδομές. Τα παντζούρια που συνήθιζαν να τοποθετούν στα νέα σπίτια του Βόλου, εκείνη την εποχή – τα λεγόμενα «φυλλαράκια» – διαφορετικά από αυτά που συνηθίζονταν στα νησιά – απαιτούσαν ειδική κατασκευή και περισσότερη δουλειά από τους ξυλουργούς. Γρήγορα λοιπόν έτσι κατακτά την αγορά του Βόλου και κατορθώνει να μη μένει ποτέ χωρίς δουλειά – ακόμα κι όταν πολλοί συνάδελφοί του μένουν άπραγοι. Έτσι όχι μόνο σώζει την οικογένειά του από τη φτώχεια, αλλά καταφέρνει με τη δουλειά του να αγοράσει στο Βόλο σεβαστή ακίνητη περιουσία.
   Περίπου την ίδια εποχή (1895), στα πλαίσια της πολιτικής του Χαρίλαου Τρικούπη περί σιδηροδρόμων, είχαν μόλις υπογραφεί τα συμβόλαια με το Ελληνικό Δημόσιο για την επέκταση του θεσσαλικού σιδηροδρομικού δικτύου προς τα ανατολικά – με σκοπό την ένωση του Βόλου με τα παράλια του Παγασητικού, που στερούνταν συγκοινωνιακών μέσων. Ανάδοχος εταιρεία ήταν οι «Σιδηρόδρομοι Θεσσαλίας», ενώ ο σχεδιασμός και η επίβλεψη ανατέθηκαν στον Ιταλό μηχανικό Εβαρίστο ντε Κίρικο (Εικ. 12)-πατέρα του διάσημου υπερρεαλιστή ζωγράφου Τζιόρτζιο ντε Κίρικο.
Εικόνα 12-Evaristo De Chirico

Ο Εβαρίστο ντε Κίρικο συστήνει την εταιρεία “Enterprise de Chirico et Compagnie”, η οποία στελεχώνεται με ξένους μηχανικούς και εργοδηγούς. Για την κατασκευή του έργου επιστρατεύονται Ιταλοί εργάτες, αλλά και Πηλιορείτες χτίστες. Ανάμεσα στο ντόπιο δυναμικό που αξιοποιεί ο Εβαρίστο θα είναι και ο Ευστάθιος Κατσίκας, που θα εργαστεί ως ξυλουργός κατασκευάζοντας τις ανοιχτές, ξύλινες επιβατικές άμαξες που θα χρησιμοποιηθούν στο –θρυλικό, πλέον- τρενάκι του Πηλίου (εικ. 13).

Εικόνα 13-Το τρενάκι του Πηλίου

   Η επιτυχημένη συνεργασία του με τους «Σιδηρόδρομους Θεσσαλίας» και την εταιρεία του Εβαρίστο ντε Κίρικο, αλλά και η προσωπική του εργασία τον βοηθούν να εδραιωθεί πλέον στην πόλη του Βόλου ως ξυλουργός και να ανοίξει το δικό του ιδιόκτητο ξυλουργείο στο κέντρο του Βόλου, απέναντι ακριβώς από το ναό της Αναλήψεως. Εκεί θα προσλάβει βοηθό και τον μετέπειτα ιεροψάλτη και πρωτοψάλτη επί σειρά ετών στο ναό της Αναλήψεως Βόλου-και ταλαντούχο μουσικό- Κωνσταντίνο Κουτούμπα, ο οποίος στη συνέχεια θα γίνει και ο σύζυγος της πρωτότοκης κόρης του, Ελένης (Εικ. 14).


Εικόνα 14-Κωνσταντίνος και Ελένη Κουτούμπα

   Δυστυχώς όμως, ενώ βρίσκεται ακόμα στην πιο δημιουργική φάση της ζωής του, θα εισαχθεί στο Αχιλλοπούλειο Νοσοκομείο Βόλου με ειλεό, σε ηλικία 54 ετών. Εξαιτίας του ελλιπούς ιατρικού εξοπλισμού της εποχής, η εγχείρηση θα πετύχει μεν, αλλά η καρδιά του ασθενούς δε θα αντέξει… Ο Ευστάθιος Κατσίκας θ’αφήσει την τελευταία του πνοή το πρωί της 12ης Αυγούστου του 1925.





Ευστάθιος Κατσίκας – Πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης & ληξιαρχική πράξη θανάτου 
(Αρ. 2/1926)
(πηγή: Δήμος Σκιάθου)





Η ληξιαρχική πράξη θανάτου του Ευσταθίου Ε. Κατσίκα:

(Χαρακτηριστικά αναφέρεται στην –τότε – Κοινότητα Σκιάθου, που υπαγόταν μάλιστα στο Νομό Ευβοίας. Ως αιτία θανάτου του Ευσταθίου Ε. Κατσίκα η πράξη αναφέρει «ένεκεν περισφίγξεως του εντέρου»…)

«Εν Σκιάθῳ σήμερον τήν πέμπτην 5 Ιανουαρίου
1926 […] ημέραν τρίτην κ΄ ώραν 10 π.μ. ενεφα-
νίσθη ενώπιον εμού του [Μ.Γριβελαίου] ληξιάρ-
χου της Κοινότητος Σκιάθου, του Νομού Ευ-
βοίας ο Γεώργιος Ε. Κατσίκας [κάτοικος]
Σκιάθου ηλικίας ετών 36 επαγγέλματος
ξυλουργός και εδήλωσεν ότι την 12 Αυγούστου
1925 έτους ημέραν τετάρτην κ’ ώραν 7 π.μ.
εις τον Νοσοκομείον Αχιλλοπούλειον Βόλου
απεβίωσεν ο πατήρ του Ευστάθιος Ε.
Κατσίκας ετών 54 επαγγέλματος
ξυλουργός κάτοικος Κοινότητος Σκιά-
θου ένεκεν περισφίγξεως του εντέρου._

Και αφού εβεβαιώθημεν περί της
αποβιώσεώς του συνετάξαμεν την παρού-
σαν πράξιν εν τω [Κοινοτικώ] καταστή-
ματι επί παρουσία των μαρτύρων
[Α. Τρακόσα] κ΄ Ν. Βεδιλινή […]
[…]
τους μάρτυρας υπογράφεται παρ’ αυτών κ΄ ημών
ως έπεται.

Ο δηλών                                                                                                         Ο ληξίαρχος
Γ. Κατσίκας                                                                                           [Γριβελαίος]

                                                                                                               Οι μάρτυρες
                                                                                                               [Α. Τρακόσας]
                                                                                                               Ν. Βιδιλινις»


Συμπληρωματικά:

(Πηγή: Σύλλογος Φίλων Σιδηροδρόμων)

ΔΙΚΤΥΟ: “Σιδηρόδρομοι Θεσσαλίας» 
Τεκμηριωτικές - ιδρυτικές παράμετροι δικτύου:. Η ένωση της Θεσσαλίας με το «Βασίλειον της Ελλάδος» το 1881 προκάλεσε συναισθήματα ευφορίας , τόσο στον Ελληνικό λαό , όσο και στην ηγεσία του . Οι λόγοι ήταν προφανείς . Είχαν προηγηθεί τρία χρόνια διπλωματικού μαραθώνιου , κόντρα στις κωλυσιεργίες της Οθωμανικής κυβερνήσεως , που απέβλεπαν στην μη εφαρμογή τελικά της αποφάσεως του «Συνεδρίου του Βερολίνου» του 1878 , με την οποία εκχωρούνταν στην Ελλάδα η Θεσσαλία και η περιοχή της Άρτας . Η Ελληνική οικονομία , η οποία ήδη τα τελευταία δέκα χρόνια παρουσίαζε μία αξιόλογη ανάπτυξη , μετά την προσάρτηση της Θεσσαλίας αποκτούσε πολύ μεγαλύτερες αναπτυξιακές δυνατότητες . Τέλος , για πρώτη φορά μετά την επίσημη αναγνώριση της Ελληνικής ανεξαρτησίας , το 1830 , αποσπώνταν εδάφη από την Οθωμανική Αυτοκρατορία , για να ενωθούν με την «μητέρα πατρίδα» , αναπτερώνοντας έτσι τις ελπίδες για την πραγματοποίηση της «Μεγάλης Ιδέας» . Ήταν φυσικό λοιπόν για το Ελληνικό κράτος , στα νέα του εδάφη , αφ’ ενός μεν να θέλει να επιδείξει τις εκσυγχρονιστικές του δυνατότητες και το εξευρωπαϊσμένο του πρόσωπο , σε αντίθεση με την οπισθοδρομικότητα και την στασιμότητα της Οθωμανικής διοίκησης , στέλνοντας έτσι ένα μήνυμα κρατικής αξιοπιστίας και προς τις Ευρωπαϊκές Δυνάμεις , αφ’ ετέρου δε να προχωρήσει στην κατασκευή των κατάλληλων υποδομών για την εκμετάλλευση των πλουτοπαραγωγικών πηγών αυτών των εδαφών . Και βέβαια στις μεταφορές αυτό μεταφράζονταν σε ένα λιμένα και σε ένα σιδηροδρομικό δίκτυο που θα εξυπηρετούσε όλον τον Θεσσαλικό κάμπο . Γι’ αυτό , πριν ακόμη αποχωρήσουν και οι τελευταίοι εκπρόσωποι της Οθωμανικής διοίκησης , η τότε κυβέρνηση του Αλέξανδρου Κουμουνδούρου διαπραγματεύθηκε και υπέγραψε , την 11 Σεπτεμβρίου 1881 , μία σύμβαση με τον Κωνσταντινουπολίτη Τραπεζίτη Θεόδωρο Μαυρογορδάτο , για την κατασκευή και εκμετάλλευση μιας σιδηροδρομικής γραμμής που θα συνέδεε τον Βόλο με την Λάρισα . 


Πολιτειακοί παράγοντες δημιουργίας δικτύου, συμβάσεις και θεσμικό χρονολόγιο: Τον επόμενο χρόνο (1882) αναλαμβάνει Πρωθυπουργός της Ελλάδος ο Χαρίλαος Τρικούπης ο οποίος είναι αντίθετος με την σύμβαση που υπέγραψε ο Αλέξανδρος Κουμουνδούρος , διότι στον ανάδοχο παραχωρείται το πλέον εύκολο και προσοδοφόρο τμήμα του αναγκαίου για την ανάπτυξη της Θεσσαλίας σιδηροδρομικού δικτύου , χωρίς καμία δέσμευσή του αναδόχου για την κατασκευή και του υπόλοιπου τμήματος αυτού , γι’ αυτό και επαναδιαπραγματεύεται την σύμβαση , προσαρμόζοντάς την, εκτός των άλλων , και στην στρατηγική που προτίθεται να ακολουθήσει για την κατασκευή και λειτουργία σιδηροδρομικών δικτύων και στην υπόλοιπη Ελλάδα . Στις 13 Μαΐου 1882 λοιπόν υπογράφεται μία νέα σύμβαση , μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου και του Θεόδωρου Μαυρογορδάτου, ως εκπροσώπου του Τραπεζικού του οίκου “Fils A. Mavrogordato” , η οποία επικυρώνεται με τον ν. ΑΜΗ/1882 . Ο ανάδοχος υποχρεούται να κατασκευάσει ένα δίκτυο με γραμμή μετρικού πλάτους που θα συνδέει , τον Βόλο με την Λάρισα , μέσω Βελεστίνου και το Βελεστίνο με την Καλαμπάκα , όπου και θα τερματίζει , μέσω των Φαρσάλων , της Καρδίτσας και των Τρικάλων . 



Νομικές υποστάσεις δικτύου: Ο Μαυρογορδάτος , ως εκπρόσωπος του Τραπεζικού του οίκου με έδρα την Κωνσταντινούπολη “Fils A. Mavrogordato” , υπογράφει την σύμβαση με το Ελληνικό Δημόσιο και στην συνέχεια ιδρύει , την 25η Οκτωβρίου 1882 , μία Ελληνική Ανώνυμη Εταιρεία με τίτλο «Σιδηρόδρομοι Θεσσαλίας» και έδρα την Αθήνα . Μέτοχοι της εταιρείας αυτής , εκτός από τον Τραπεζικό οίκο του Μαυρογορδάτου , ήταν η «Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος» , η «Προνομιούχος Τράπεζα ΗπειροΘεσσαλίας» και η «Τράπεζα Βιομηχανικής Πίστεως» . Στην εταιρεία αυτή εκχωρεί το δικαίωμα κατασκευής και εκμετάλλευσης του υπό κατασκευή δικτύου . Το 1955 η Εταιρεία αυτή απορροφάται από το Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου «Σιδηρόδρομοι του Ελληνικού Κράτους» , μετά από την αδυναμία της να συνεχίσει την εκμετάλλευση του δικτύου . 



Σιδηροδρομικές και μη προσωπικότητες, θετικές ή όχι για μέσα σταθερής τροχιάς:  Σημαντικό ρόλο στην δημιουργία του δικτύου αυτού έπαιξε ο Χαρίλαος Τρικούπης , χωρίς τις παρεμβάσεις και την στρατηγική του οποίου θα ήταν μάλλον απίθανο να κατασκευασθεί και ο δεύτερος κλάδος του. 



Εκτός από την ακύρωση της σύμβασης που είχε υπογράψει ο Κουμουνδούρος , για τους λόγους που προαναφέραμε , η στρατηγική του Τρικούπη , την οποία , παρά τις έντονες αντιδράσεις της αντιπολίτευσης κατάφερε να επιβάλει τελικά , στηρίζονταν στις εξής αρχές και αξιολογήσεις :
Α.-Η αυτόματη ενσωμάτωση της χώρας στο διεθνές εμπορικό κύκλωμα , μετά την κατασκευή κάποιων σιδηροδρομικών γραμμών , που αν συνέβαινε θα απαιτούσε την κατασκευή γραμμών κανονικού εύρους , δεν ήταν πιθανή στο ορατό μέλλον . 
Β.- Οι συνθήκες που υφίσταντο στην Ελλάδα (χώρα ορεινή , αραιοκατοικημένη , με μικρή ανάπτυξη και άρα με μικρή ζήτηση μεταφορικού έργου , αλλά και εκτεταμένη ακτογραμμή , που επέτρεπε τον ανταγωνισμό του σιδηρόδρομου από το πλοίο ) μείωναν τις δυνατότητες κέρδους των σιδηροδρομικών επιχειρήσεων , που θα εκμεταλλεύονταν τις διάφορες γραμμές και κατέτασσαν , τις γραμμές αυτές , στην κατηγορία των γραμμών τοπικού χαρακτήρα , επιτρέποντας επομένως την κατασκευή γραμμής μετρικού πλάτους (1 μ.) , το οποίο είχε ως συνέπεια πολύ μικρότερο κόστος , τόσο κατασκευής , όσο και εκμετάλλευσης . Ως μόνη εξαίρεση προέβλεπε την γραμμή από την Αθήνα προς τα σύνορα , αφού αυτή προορίζονταν να ενώσει την Πρωτεύουσα με τα Ευρωπαϊκά σιδηροδρομικά δίκτυα , που ήταν κανονικού εύρους . 
Γ.- Το κράτος , εκμεταλλευόμενο την βελτίωση της εξωτερικής του πίστης , όφειλε , με το μικρότερο δυνατόν κόστος και την μικρότερη δυνατή επιβάρυνσή του , να προσελκύσει ξένα και Ελληνικά κεφάλαια από το εξωτερικό και να προωθήσει το συντομότερο , πριν δηλαδή μεταβληθούν οι ευνοϊκές για την Ελλάδα διεθνείς συνθήκες , την κατασκευή όσο το δυνατόν περισσότερων σιδηροδρομικών γραμμών .
Δ.- Ό, που δεν θα ανταποκρίνονταν το ιδιωτικό κεφάλαιο , το κράτος όφειλε να κατασκευάσει αυτό τις σιδηροδρομικές γραμμές και να τις εκχωρήσει απλώς προς εκμετάλλευσή σε ιδιώτες , ώστε να κατασκευασθούν όσο το δυνατόν περισσότερες από τις προγραμματισμένες γραμμές . 
Ε.- Το κράτος , όπου θα είναι αναγκαίο για την προσέλκυση επενδυτών , θα επιδοτήσει ένα ποσοστό του κόστους κατασκευής της γραμμής , αντί να εγγυηθεί ένα ελάχιστο κέρδος κατά την εκμετάλλευσή της , όπως έκανε επί παραδείγματι η Οθωμανική Κυβέρνηση στις δικές της γραμμές .



Η ιστορία δικαίωσε τον Τρικούπη για τις επιλογές του αυτές , αφού οι προβλέψεις του αποδείχθηκαν ορθές. Όσοι δε του αποδίδουν την ευθύνη για τα προβλήματα που προκαλεί σήμερα η μετρικού πλάτους γραμμή όπου υφίσταται ακόμη , αγνοούν ότι η ευθύνη γι’ αυτό δεν βαρύνει τον Τρικούπη , ο οποίος είχε να επιλέξει μεταξύ της κατασκευής ή μη σιδηροδρομικού δικτύου στην Ελλάδα , αλλά στους μετά το 1920 , κυρίως , πολιτικούς και κυβερνήσεις οι οποίες , ενώ είχαν μεταβληθεί αρκετά οι συνθήκες στην χώρα και είχε αυξηθεί η ζήτηση μεταφορικού έργου , ούτε εκσυγχρόνισαν το σιδηροδρομικό δίκτυο , με την αλλαγή του εύρους σε κανονικού πλάτους και άλλες παρεμβάσεις , ούτε και το επεξέτειναν . Άλλωστε ο Τρικούπης , αντικρούοντας στην Βουλή τα επιχειρήματα της αντιπολίτευσης υπέρ της κατασκευής γραμμών κανονικού εύρους , είπε , μεταξύ άλλων , ότι εάν μεταβάλλονταν οι συνθήκες , θα ήταν εύκολο για την κυβέρνηση να μετατρέψει την μετρική γραμμή σε κανονικού εύρους , το οποίο και δεν έκαναν οι κυβερνήσεις της επόμενης εκατονταετίας ! 



Σημαντικό ρόλο όμως στην καλή κατασκευή και στην εκμετάλλευση του δικτύου έπαιξε ο Ιταλός μηχανικός Evaristo de Chirico , πατέρας του μεγάλου σουρρεαλιστή ζωγράφου Giorgio de Chirico , ο οποίος γεννήθηκε στον Βόλο το 1888 , λόγω ακριβώς της απασχόλησης του πατέρα του στους «Σιδηροδρόμους Θεσσαλίας» . Η συμβολή του Evaristo de Chirico ήταν μεγάλη , ιδιαίτερα στην επίλυση πολλών τεχνικών προβλημάτων , κατά την κατασκευή της γραμμής του Πηλίου , αλλά και στην εισαγωγή και ενσωμάτωση στις ανάγκες και τις ιδιαιτερότητες του δικτύου των «Σιδηροδρόμων Θεσσαλίας» , νέων τεχνολογιών . 



Χρονολόγιο κατασκευαστικών εργασιών : Την 11η Ιουλίου 1883 η σιδηροδρομική γραμμή φθάνει στην Λάρισα , η μη κατασκευή όμως των απαραίτητων εγκαταστάσεων και οι μεγάλες πλημμύρες στον Θεσσαλικό κάμπο τον επόμενο Οκτώβριο , που προκαλούν μεγάλες ζημίες στην γραμμή , δεν επιτρέπουν την παράδοσή της στην κυκλοφορία . Την 13η Νοεμβρίου 1885 η γραμμή παραδίδεται μέχρι τα Φάρσαλα , την 30η Ιουνίου μέχρι τους Σοφάδες , την 3η Οκτωβρίου μέχρι την Καρδίτσα , την 9η Μαρτίου 1886 μέχρι τους Στεφανουσαίους και τέλος την 16η Ιουνίου 1886 μέχρι την Καλαμπάκα . Το 1889 οι «Σιδηρόδρομοι Θεσσαλίας» αποφασίζουν να κατασκευάσουν μία γραμμή πλάτους 0,60 εκ. του μέτρου , η οποία θα συνέδεε τον Βόλο με τα χωριά του Πηλίου , Άνω Λεχώνια , Μηλιές και Ζαγορά και η οποία θα εξυπηρετούσε την μεταφορά, τόσο των κατοίκων και των επισκεπτών , όσο και της γεωργικής παραγωγής του Πηλίου και για η οποία ευελπιστούσαν ότι θα αύξανε και τα έσοδα της εταιρείας , που ορισμένες χρονιές ήταν οριακά ή και λιγότερα των δαπανών του δικτύου . Οι μελέτες ολοκληρώνονται το 1893 τελικά , οπότε και εκδίδεται ο ν. ΒΡΗΒ/1893 , ο οποίος επικυρώνει την σύμβαση που είχε ήδη υπογραφεί μεταξύ της εταιρείας και του Ελληνικού Δημοσίου , για την κατασκευή της γραμμής μέχρι τα Άνω Λεχώνια. Τον Μάρτιο του 1894 αρχίζουν οι εργασίες και το τμήμα της γραμμής μέχρι τα Άνω Λεχώνια , ολοκληρώνεται τον Σεπτέμβριο του 1895 . Τα κέρδη που απέφερε αρχικά η γραμμή αυτή οδήγησαν την εταιρεία των «Σιδηροδρόμων Θεσσαλίας» στην απόφαση να προχωρήσουν στην κατασκευή και του τμήματος μέχρι τις Μηλιές. Παρά τις αντιρρήσεις της τότε κυβερνήσεως , υπογράφεται τελικά, στις 16 Σεπτεμβρίου 1900, και η σύμβαση αυτή με το Ελληνικό Δημόσιο, η οποία επικυρώνεται με τον ν. ΒΧΝΘ/1900. Το επόμενο έτος αρχίζει η κατασκευή της γραμμής , η οποία και αποπερατώνεται τον Ιούλιο του 1903 . Το 1960 οι Σ.Ε.Κ. ανακατασκευάζουν την γραμμή Βόλου – Λάρισας , ώστε να έχει κανονικό πλάτος (1,435) , να δέχεται μεγαλύτερο βάρος κατ’ άξονα και να επιτρέπει μεγαλύτερες ταχύτητες . Μετά το 1997 διακόπτεται η κυκλοφορία στο τμήμα Βελεστίνο – Καλαμπάκα , ώστε να ολοκληρωθούν τα έργα ανακατασκευής του τμήματος της γραμμής από τον Παλαιοφάρσαλο στην Καλαμπάκα , τα οποία ολοκληρώνεται σταδιακά μέχρι τον Ιανουάριο του 2001 . Πρόκειται για μια σύγχρονη γραμμή κανονικού πλάτους (1,435) , που μπορεί να δέχεται μεγαλύτερο βάρος κατ’ άξονα και ταχύτητες 150 χλμ/ώρα . 



Χρονολόγιο τμηματικών λειτουργιών δικτύου: Την 23η Απριλίου 1884 παραδίδεται προς εκμετάλλευση η γραμμή από τον Βόλο στην Λάρισα , της οποίας τα εγκαίνια έγιναν με μεγάλη λαμπρότητα , παρουσία της Βασιλικής οικογένειας . Την 13η Νοεμβρίου 1884 παραδίδεται στην κυκλοφορία το τμήμα της γραμμής από το Βελεστίνο μέχρι τα Φάρσαλα , την 30η Ιουνίου 1885 μέχρι τους Σοφάδες , την 3η Οκτωβρίου 1885 μέχρι την Καρδίτσα και τέλος την 16η Ιουνίου 1886 μέχρι την Καλαμπάκα . Όσον αφορά την γραμμή του Πηλίου , το μεν τμήμα της από τον Βόλο μέχρι τα Άνω Λεχώνια παραδίδεται στην κυκλοφορία την 12η Οκτωβρίου 1895 , το δε τμήμα της από τα Ανω Λεχώνια μέχρι τις Μηλιές την 2α Ιουλίου 1903 . Μετά την ανακατασκευή της γραμμής Παλαιοφάρσαλου – Καλαμπάκας , το τμήμα της γραμμής από το Βελεστίνο μέχρι τον Παλαιοφάρσαλο, που παρέμεινε μετρικό, ετέθη εκτός κυκλοφορίας και επ’ αυτού κινείται μόνο το τροχαίο υλικό της «Εταιρείας Μουσειακών Σιδηροδρόμων» (ΕΜΟΣ) , την οποία ίδρυσαν ο «Σύλλογος Φίλων του Σιδηροδρόμου» της Αθήνας και διάφορα πρόσωπα που είναι μέλη του (βλ. σχετική αναφορά στους «Μουσειακούς Σιδηροδρόμους») . 



ΤΕΚΜΗΡΙΩΤΗΣ:  Σπύρος Φασούλας

(Πηγή: Σύλλογος Φίλων Σιδηροδρόμων)


Πηγές:
1) Αρχεία Δήμου Σκιάθου
2) π. Γεωργίου Σταματά «Ο Ιερός Μητροπολιτικός Ναός Τριών Ιεραρχών Σκιάθου», Σκιάθος 1998
3) Ιστοσελίδα Συλλόγου Φίλων Σιδηροδρόμων
4) Φωτογραφικό αρχείο Κων/νου Κουτούμπα, θεολόγου – αγιογράφου